Land Record Update: महाराष्ट्र सरकारने जमिनीच्या उताऱ्यांबाबत (7/12 Extract) एक अत्यंत धाडसी आणि सर्वसामान्यांच्या हिताचा निर्णय घेतला आहे. अनेक वर्षांपासून सातबारा उताऱ्यावर असलेल्या चुकीच्या नोंदी, अवैध व्यवहारांचे शिक्के आणि इतर तांत्रिक त्रुटी आता कायमच्या दूर केल्या जाणार आहेत. या निर्णयामुळे जमीन मालकी हक्कातील गुंतागुंत संपणार असून सातबारा उतारा अधिक स्पष्ट आणि अधिकृत होणार आहे.
नक्की कोणता बदल होणार? (Key Changes in 7/12)
राज्य सरकारच्या नवीन आदेशानुसार, सातबारा उताऱ्यावरील खालील महत्त्वाचे बदल केले जातील:
१. तुकडेबंदी कायद्याच्या (Fragmentation Act) चुकीच्या नोंदी हटणार: अनेक सातबारा उताऱ्यांवर “तुकडेबंदी कायद्याच्या विरोधात व्यवहार” (Transaction against Fragmentation Act) असे शेरे मारलेले होते. अशा चुकीच्या किंवा जाचक नोंदी आता नियमानुसार तपासून हटवल्या जातील किंवा त्यामध्ये सुधारणा केली जाईल. यामुळे जमिनीच्या खरेदी-विक्रीतील मोठे अडथळे दूर होतील.
२. ‘इतर हक्क’ मधील नावांची सुधारणा: ज्या व्यक्तींच्या नावांची नोंद चुकीच्या पद्धतीने ‘इतर हक्क’ (Other Rights) या कॉलममध्ये झाली होती, त्यांना आता योग्य पडताळणीनंतर मुख्य ‘भोगवटादार’ (Occupant) म्हणून अधिकृत नोंद मिळण्याची संधी मिळणार आहे. यामुळे मूळ मालकाला त्याचे पूर्ण हक्क परत मिळतील.
३. ५९ वर्षांपासूनचे जुने व्यवहार नियमित होणार: सरकारने १९६५ ते २०२४ या कालावधीतील जुन्या खरेदी-विक्री व्यवहारांबाबत नियमात मोठी शिथिलता दिली आहे. अनेक जुने व्यवहार जे तांत्रिक कारणांमुळे ‘अवैध’ ठरवले गेले होते, ते आता नियमित (Regularize) करण्याची प्रक्रिया सुरू झाली आहे. याचा अर्थ, वर्षानुवर्षे लटकलेले जमिनीचे व्यवहार आता अधिकृत होणार आहेत.
या निर्णयाचा जमीन मालकांना काय फायदा होईल?
- मालकी हक्क स्पष्ट होणार: सातबारा उताऱ्यावरील अनावश्यक नावे आणि अटी काढल्यामुळे जमिनीचा मालकी हक्क कायदेशीररीत्या मजबूत होईल.
- बँक कर्ज मिळणे सोपे: उताऱ्यावर चुकीचे शेरे असल्याने अनेकदा बँका कर्ज नाकारतात. आता उतारा स्वच्छ झाल्यामुळे कर्ज प्रक्रियेत अडथळे येणार नाहीत.
- न्यायालयीन वादात घट: जमिनीच्या नोंदी स्पष्ट आणि पारदर्शक झाल्यामुळे स्थानिक पातळीवरील वादांचे प्रमाण कमी होईल.
- जमीन विक्री सुलभ: ज्या जमिनींना ‘तुकडेबंदी’च्या नोंदीमुळे विक्री करता येत नव्हती, त्या जमिनींच्या व्यवहारांचा मार्ग मोकळा होईल.
थोडक्यात समजून घ्या: नेमका काय आहे हा बदल?
सोप्या भाषेत सांगायचे तर, आधी अनेक जमिनींचे व्यवहार झाले होते, पण त्यांची नोंद ७/१२ मध्ये अधिकृतपणे किंवा योग्य रकान्यात झाली नव्हती. काही ठिकाणी उताऱ्यावर चुकीच्या अटी लादल्या गेल्या होत्या. आता सरकारने ‘फ्री रेग्युलेरायझेशन’ मोहिमेअंतर्गत अशा सर्व नोंदी दुरुस्त करून सातबारा उतारा अद्ययावत करण्याचे आदेश दिले आहेत.
सातबारा दुरुस्त करण्यासाठी काय करावे?
१. आपल्या जवळच्या सेतू केंद्रातून किंवा महाभूलेख पोर्टलवरून आपला अद्ययावत ७/१२ उतारा काढून तपासा.
२. उताऱ्यावर काही चुकीच्या नोंदी किंवा जुने जाचक शेरे असल्यास, संबंधित तहसीलदार किंवा तलाठी कार्यालयाकडे सुधारणेसाठी अर्ज करा
३. ५९ वर्षांतील जुन्या व्यवहारांच्या कागदपत्रांची पूर्तता करून आपले नाव अधिकृत करून घ्या.
