Gai Mhais Gotha Anudan : महाराष्ट्रातील ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा कणा म्हणजे पशुपालन आणि दुग्धव्यवसाय. मात्र, अनेकदा आर्थिक परिस्थितीमुळे शेतकऱ्यांना आपल्या जनावरांसाठी सुरक्षित आणि पक्का गोठा बांधणे शक्य होत नाही. हीच अडचण ओळखून महाराष्ट्र शासनाने ‘गाय-म्हैस गोठा अनुदान योजना २०२६’ अंतर्गत मोठी आर्थिक मदत जाहीर केली आहे.
या योजनेमुळे आता जनावरांना ऊन, वारा आणि पावसापासून संरक्षण मिळेलच, शिवाय स्वच्छतेमुळे दूध उत्पादनातही वाढ होईल. चला तर मग, या योजनेचे स्वरूप, पात्रता आणि अर्ज करण्याची पद्धत सविस्तर जाणून घेऊया.
योजनेअंतर्गत किती अनुदान मिळते?
या योजनेचे वैशिष्ट्य असे की, अनुदान हे तुमच्याकडे असलेल्या जनावरांच्या संख्येवर अवलंबून असते. साधारणपणे २ ते ६ जनावरांसाठी १,४०,००० रुपयांपासून ते कमाल ८० जनावरांपर्यंत ८ लाख रुपयांपर्यंत वाढीव अनुदान मिळू शकते. सर्वसाधारणपणे लहान शेतकऱ्याला पक्का गोठा बांधण्यासाठी २ लाख रुपयांपर्यंत आर्थिक मदत दिली जाते.
अर्ज करण्यासाठी आवश्यक पात्रता
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी शासनाने काही निकष ठरवले आहेत:
- निवासाचा पुरावा: अर्जदार हा महाराष्ट्र राज्याचा मूळ रहिवासी असावा.
- जनावरांची संख्या: अर्जदाराकडे किमान २ किंवा त्यापेक्षा जास्त जनावरे असणे अनिवार्य आहे.
- जमीन उपलब्धता: गोठा बांधण्यासाठी स्वतःची जमीन असावी किंवा किमान ७ ते १० वर्षांचा भाडेकरार (Lease Agreement) असावा.
- प्राधान्य गट: अनुसूचित जाती/जमाती (SC/ST), महिला शेतकरी, अल्पभूधारक शेतकरी आणि दिव्यांग बांधवांना या योजनेत प्रथम प्राधान्य दिले जाते.
आवश्यक कागदपत्रे (Documents List)
अर्ज करताना खालील कागदपत्रे तयार ठेवा:
- आधार कार्ड आणि पॅन कार्ड.
- जमिनीचा ७/१२ आणि ८-अ उतारा.
- बँक पासबुकची झेरॉक्स (आधार लिंक असलेले).
- जनावरांचे आरोग्य प्रमाणपत्र (पशुवैद्यकीय अधिकाऱ्याकडून).
- विहित नमुन्यातील अर्ज.
- रहिवासी दाखला.
अर्ज करण्याची प्रक्रिया: स्टेप-बाय-स्टेप मार्गदर्शक
योजनेचा लाभ घेण्यासाठी तुम्हाला खालील प्रक्रियेचा अवलंब करावा लागेल:
- संपर्क: सर्वप्रथम आपल्या गावच्या ग्रामपंचायत कार्यालयात किंवा तालुक्याच्या पंचायत समितीमधील पशुसंवर्धन विभागात भेट द्या.
- अर्ज भरणे: तिथून अधिकृत अर्ज घेऊन तो व्यवस्थित भरा आणि सर्व कागदपत्रे जोडा.
- जागा पाहणी: तुमचा अर्ज प्राप्त झाल्यानंतर, सरकारी पशुवैद्यकीय अधिकारी तुमच्या जागेची प्रत्यक्ष पाहणी करतील.
- मंजुरी: सर्व निकष पूर्ण असल्यास, तुमच्या अर्जाला प्रशासकीय मंजुरी दिली जाईल.
- बांधकाम आणि पैसे: मंजुरी मिळाल्यानंतर गोठ्याचे बांधकाम पूर्ण करा. बांधकामाचे फोटो आणि बिले सादर केल्यानंतर, अनुदानाची रक्कम थेट DBT (Direct Benefit Transfer) द्वारे तुमच्या बँक खात्यात जमा केली जाईल.
पशुपालकांसाठी काही महत्त्वाच्या टिप्स
- बांधकामापूर्वी मंजुरीची वाट पहा: स्वतःहून बांधकाम सुरू करण्यापूर्वी प्रशासकीय मंजुरी पत्र मिळवणे आवश्यक आहे, अन्यथा अनुदान मिळण्यास अडचण येऊ शकते.
- स्वच्छता: पक्का गोठा बांधताना सांडपाण्याची आणि गोमूत्राची योग्य विल्हेवाट लागेल अशी रचना करा, ज्यामुळे जनावरांचे आरोग्य चांगले राहील.
शेतकरी मित्रांनो, दुग्धव्यवसायात प्रगती करायची असेल तर जनावरांची निगा राखणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. शासनाच्या या गोठा अनुदान योजनेचा लाभ घेऊन आपला व्यवसाय अधिक आधुनिक बनवा.







